Bước vào môi trường làm việc không chỉ là hành trình vận dụng kiến thức chuyên môn mà còn là quá trình thấu hiểu văn hóa tổ chức, xây dựng các mối quan hệ và thích nghi với những kỳ vọng mới. Làm thế nào để hòa nhập với môi trường công sở mà vẫn giữ được bản sắc cá nhân, bảo vệ sức khỏe tinh thần và tìm thấy hạnh phúc trong công việc? Đây là những vấn đề được chia sẻ tại chuyên đề: “Đọc vị môi trường làm việc: Thích nghi thông minh để hạnh phúc tự thân” do Ban Chăm sóc người học UEH tổ chức ngày 23/10/2026 tại B1-302 UEH Nguyễn Tri Phương.
Chương trình có sự đồng hành của Phó Giáo sư Diệp Nguyễn, MAHRI – Giám đốc Chương trình Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh (Director, MBA Program), Newcastle Business School, College of Human and Social Futures. Với kinh nghiệm làm việc tại nhiều quốc gia, cùng những đồng nghiệp đa quốc tịch và đa dạng về nền tảng văn hóa, diễn giả đã mang đến những góc nhìn thực tế về khả năng thích nghi, văn hóa công sở và sức khỏe tinh thần. Đặc biệt, hành trình điều chỉnh cách giao tiếp, ứng xử để phù hợp với từng môi trường nhưng vẫn giữ được bản sắc cá nhân của diễn giả đã truyền tải thông điệp xuyên suốt: Thích nghi để phát triển, không phải để đánh mất chính mình.
Đọc vị môi trường làm việc – Nhận diện những điều không được nói ra
Mở đầu chuyên đề, PGS. Diệp Nguyễn chia sẻ về những cảm xúc thường gặp của người mới đi làm (newcomers) như lo lắng, ngại giao tiếp, sợ bị đánh giá và áp lực phải nhanh chóng hòa nhập.
Từ trải nghiệm cá nhân diễn giả cho rằng để hiểu văn hóa tổ chức, người mới cần quan sát cách mọi người giao tiếp, phối hợp, phản hồi và ứng xử, thay vì chỉ dựa vào những quy định chính thức. Đặc biệt, sinh viên cần nhận diện các dấu hiệu của môi trường làm việc thiếu lành mạnh như hành vi thiếu tôn trọng, cô lập, chèn ép hoặc bắt nạt công sở (workplace bullying).
Ngay từ giai đoạn thực tập, phỏng vấn hoặc tham quan doanh nghiệp (company visit), sinh viên có thể quan sát cách nhân viên tương tác, thái độ của người quản lý và bầu không khí làm việc để có thêm cơ sở đánh giá mức độ phù hợp của môi trường với bản thân.
Thích nghi văn hóa công sở – Chủ động, chuyên nghiệp nhưng vẫn là chính mình
Để từng bước hòa nhập với môi trường mới, PGS. Diệp Nguyễn khuyến khích sinh viên bắt đầu từ những hành động đơn giản như chủ động chào hỏi, giao tiếp rõ ràng, thể hiện sự tự tin và sẵn sàng học hỏi. Đặc biệt, những người có tính cách hướng nội không cần ép mình trở nên quá hoạt bát mà có thể lựa chọn cách kết nối phù hợp với bản thân.
Diễn giả cũng nhấn mạnh vai trò của tác phong chuyên nghiệp, trang phục phù hợp với văn hóa tổ chức và thói quen ghi chép trong các cuộc họp, chương trình đào tạo. Việc ghi chép có hệ thống không chỉ hỗ trợ tiếp nhận công việc mà còn tạo nguồn tài liệu tham khảo, chia sẻ kinh nghiệm cho những nhân sự mới sau này.
Từ những ví dụ thực tế, diễn giả cho rằng sự chuyên nghiệp không nằm ở việc cố gắng làm hài lòng tất cả mọi người, mà ở thái độ tôn trọng, tinh thần trách nhiệm, khả năng phối hợp và ý thức về những giới hạn của bản thân.
Tôn trọng sự khác biệt – Năng lực quan trọng trong môi trường làm việc đa văn hóa
Một điểm nhấn của chuyên đề là những trải nghiệm của PGS. Diệp Nguyễn khi làm việc tại nhiều quốc gia, cùng đồng nghiệp đến từ các nền văn hóa, quốc tịch và sắc tộc khác nhau. Diễn giả chia sẻ rằng mỗi môi trường có những đặc điểm riêng về cách giao tiếp, thể hiện quan điểm, xây dựng mối quan hệ và phối hợp công việc. Sự khác biệt không chỉ tồn tại giữa các quốc gia mà còn xuất hiện giữa các vùng miền, thế hệ và ngay trong cùng một tổ chức.
Vì vậy, thay vì mặc định cách suy nghĩ và ứng xử của mình là chuẩn mực chung, người lao động cần học cách quan sát, lắng nghe, tìm hiểu bối cảnh và tôn trọng những góc nhìn khác biệt.
Từ hành trình làm việc quốc tế của bản thân, diễn giả nhấn mạnh rằng hội nhập không đồng nghĩa với việc từ bỏ bản sắc riêng. Ngược lại, sự tự tin vào giá trị cá nhân, kết hợp với thái độ cởi mở và tôn trọng sự đa dạng, chính là nền tảng để xây dựng các mối quan hệ nghề nghiệp tích cực.
Qua đó, sinh viên nhận thức rõ hơn rằng năng lực làm việc trong môi trường đa văn hóa không chỉ nằm ở ngoại ngữ hay chuyên môn mà còn ở khả năng thấu hiểu, giao tiếp linh hoạt và hợp tác hiệu quả.
Sức khỏe tinh thần và hạnh phúc tự thân – Xây dựng nội lực để phát triển bền vững
Bên cạnh khả năng thích nghi, PGS. Diệp Nguyễn dành thời gian chia sẻ về việc quản lý năng lượng cá nhân, duy trì sức khỏe thể chất và bảo vệ sức khỏe tinh thần trong môi trường công sở.
Theo diễn giả, mỗi người cần chủ động tìm kiếm những yếu tố tích cực và ý nghĩa trong công việc, kể cả khi công việc hiện tại chưa hoàn toàn đáp ứng mong đợi. Những thói quen nhỏ như bắt đầu ngày mới bằng bản nhạc yêu thích, lựa chọn thông tin tiếp nhận hoặc thay đổi cách nhìn nhận những bất tiện thường ngày có thể góp phần cải thiện tâm trạng và trải nghiệm cá nhân. Diễn giả cũng khuyến khích sinh viên biết thiết lập ranh giới trước những tương tác tiêu cực, hạn chế bị cuốn vào các cuộc trò chuyện chỉ xoay quanh sự than phiền và chủ động xây dựng những mối quan hệ mang tính hỗ trợ.
Đặc biệt, giấc ngủ và chế độ nghỉ ngơi hợp lý được nhấn mạnh là nền tảng quan trọng để duy trì khả năng tập trung, điều chỉnh cảm xúc và hiệu quả làm việc. Khi áp lực kéo dài hoặc vượt quá khả năng tự ứng phó, người trẻ cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người đáng tin cậy hoặc chuyên gia phù hợp.
Hạnh phúc tự thân không có nghĩa là luôn phải vui vẻ, tích cực, mà còn là khả năng hiểu nhu cầu của chính mình, nhận diện giới hạn và chủ động chăm sóc sức khỏe thể chất, tinh thần.
Chiến lược thích nghi trong 30 ngày đầu – Từ nhận thức đến hành động
Từ những trải nghiệm thực tế, diễn giả gợi ý sinh viên xây dựng chiến lược thích nghi ngay từ tháng đầu tiên đi làm, bắt đầu bằng việc quan sát văn hóa tổ chức, tìm hiểu quy trình, làm rõ kỳ vọng của cấp trên và chủ động kết nối với đồng nghiệp.
Bên cạnh hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn, người mới cần phát triển thói quen ghi chép, đặt câu hỏi khi cần thiết, tiếp nhận phản hồi và từng bước tạo dựng sự tin cậy thông qua tinh thần trách nhiệm.
Đặc biệt, diễn giả lưu ý việc thiết lập ranh giới trong công việc. Thông qua tình huống nhận được yêu cầu xử lý công việc ngoài giờ hoặc trong thời gian nghỉ phép, sinh viên được gợi mở cách đánh giá tính chất công việc, làm rõ kỳ vọng và trao đổi phù hợp với cấp trên.
Khi gặp những hành vi không phù hợp hoặc môi trường làm việc ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần, người lao động cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ qua các kênh thích hợp, đồng thời cân nhắc quyền lợi, điều kiện thực tế và cơ hội nghề nghiệp trước khi quyết định thay đổi công việc. Diễn giả cũng nhắc nhở sinh viên tìm hiểu kỹ các điều khoản hợp đồng lao động để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân.
Đối thoại cùng sinh viên – Khi những băn khoăn được lắng nghe
Trong phần trao đổi, nhiều vấn đề gần gũi với người trẻ đã được đặt ra như sự dè dặt khi giao tiếp trong ngày đầu đi làm, áp lực hòa nhập, thiết lập ranh giới với cấp trên, tình trạng trì hoãn giấc ngủ và lựa chọn môi trường nghề nghiệp phù hợp.
Từ câu chuyện của một sinh viên chia sẻ về việc ngại bắt chuyện với đồng nghiệp, PGS. Diệp Nguyễn đã đưa ra những lời khuyên thiết thực về cách xây dựng sự tự tin và từng bước kết nối mà không cần thay đổi hoàn toàn tính cách của mình.
Diễn giả cũng khuyến khích sinh viên chủ động mở rộng mạng lưới quan hệ nghề nghiệp, tìm kiếm sự hỗ trợ từ đồng nghiệp, người hướng dẫn hoặc chuyên gia, đồng thời tận dụng các nền tảng kết nối nghề nghiệp như LinkedIn để học hỏi và phát triển bản thân.
Những trao đổi cởi mở đã giúp sinh viên nhìn nhận rằng cảm giác lo lắng khi bắt đầu công việc là trải nghiệm có thể gặp ở nhiều người. Điều quan trọng là từng bước xây dựng sự tự tin, năng lực thích nghi và khả năng chủ động ứng phó trước những thay đổi.
Thích nghi để phát triển, không phải để đánh mất chính mình
Khép lại chuyên đề, những câu chuyện và kinh nghiệm làm việc quốc tế của PGS. Diệp Nguyễn đã mang đến cho sinh viên góc nhìn đa chiều về hành trình hội nhập môi trường công sở.
Thông qua các nội dung chia sẻ và đối thoại, người học không chỉ được trang bị thêm kiến thức về văn hóa tổ chức, kỹ năng giao tiếp, ứng xử mà còn nâng cao nhận thức về sức khỏe tinh thần, ranh giới cá nhân và trách nhiệm đối với hành trình phát triển nghề nghiệp.
Chuyên đề là một trong những hoạt động của Ban Chăm sóc người học UEH nhằm đồng hành cùng sinh viên trong quá trình chuyển tiếp từ giảng đường đến môi trường làm việc, góp phần nâng cao năng lực thích ứng, sự sẵn sàng nghề nghiệp và phát triển toàn diện của người học.
