Đừng để những hành vi tưởng vô hại trở thành quấy rối tình dục hoặc xâm phạm ranh giới cá nhân (Phần 1)
Bạn có từng cười gượng trước một câu đùa kém duyên, hay khó chịu khi bị ai đó khoác vai nhưng đành im lặng vì sợ bị nói là “nhạy cảm”? Thực tế, ranh giới giữa giao tiếp thân thiện và hành vi xâm phạm đôi khi rất mong manh, dễ bị che đậy dưới cái mác “chỉ đùa chút thôi mà”. Trong phần 1, hãy cùng nhận diện 03 ranh giới cá nhân thường dễ bị vượt qua trong đời sống hằng ngày từ lời nói, sự tiếp xúc cơ thể đến cách chúng ta giao tiếp và thể hiện sự quan tâm.
Khi nhắc đến quấy rối tình dục, nhiều người thường nghĩ đến những hành vi mang tính cưỡng ép hoặc có chủ đích rõ ràng. Tuy nhiên, trong đời sống hằng ngày còn tồn tại nhiều hành vi tuy không phải lúc nào cũng cấu thành quấy rối tình dục theo quy định pháp luật nhưng vẫn có thể xâm phạm ranh giới cá nhân, gây tổn thương tâm lý và làm suy giảm cảm giác an toàn của người khác. Nếu những hành vi này mang yếu tố tình dục hoặc tiếp diễn dù người bị tác động không mong muốn, chúng có thể trở thành hành vi quấy rối tình dục.
- Chọc ghẹo ngoại hình dưới danh nghĩa đùa cợt
Trong đời sống hàng ngày, chúng ta không khó để nghe thấy những lời bình phẩm về cân nặng, vóc dáng, đặc điểm cơ thể hay trang phục của người khác. Dù được ngụy trang dưới mác “đùa vui”, “hài hước” hay thậm chí là “quan tâm”, những bình phẩm này hoàn toàn có thể cấu thành hành vi quấy rối bằng lời nói (verbal harassment), nếu mang nội dung hoặc hàm ý tình dục và người nghe không mong muốn tiếp nhận.
Những lời bình phẩm ngoại hình, dù vô tình hay cố ý, đều tạo ra áp lực tâm lý vô hình khiến người tiếp nhận cảm thấy bị phán xét và áp đảo.
(Nguồn: Báo Dân trí)
Một lời khen chân thành luôn xuất phát từ sự tôn trọng và mang lại cảm giác tích cực cho người nghe. Ngược lại, những bình phẩm mang tính miệt thị (body-shaming) hay cợt nhả về hình thể lại là những hành vi “không được mong muốn” (unwelcome). Cần nhấn mạnh rằng, “không được mong muốn” không có nghĩa là người tiếp nhận phải phản đối ngay tại thời điểm xảy ra sự việc. Nhiều trường hợp, vì e ngại bị đám đông đánh giá hoặc sợ mất mối quan hệ, nạn nhân đành chọn cách im lặng, nhưng điều đó tuyệt đối không đồng nghĩa với sự đồng thuận.
Khi chủ động lên tiếng, thay vì được bảo vệ, người trong cuộc thường bị đám đông dán nhãn là “nhạy cảm” hay “làm quá”. Áp lực này vô tình ép nhiều nạn nhân tự thu mình, thay đổi cách ăn mặc để né tránh. Đã đến lúc cần loại bỏ thói quen bình phẩm ngoại hình để trả lại không gian an toàn cho mọi cá nhân.
- Kéo tay, khoác vai hoặc nắm tay khi chưa được đồng ý
Sự cởi mở, thân thiện đôi khi vô tình bị nhầm lẫn với quyền được tự do đụng chạm vật lý. Tuy nhiên, đó không bao giờ là lý do chính đáng để phớt lờ nguyên tắc đồng thuận. Mỗi cá nhân đều có quyền làm chủ hoàn toàn đối với cơ thể của mình, và ranh giới vật lý là bất khả xâm phạm.
Những hành động tiếp xúc cơ thể đột ngột như tự ý kéo tay, bá cổ hay khoác vai chính là hành vi xâm phạm ranh giới cơ thể (physical boundary violation), có thể gây ra phản xạ giật mình và hoảng sợ. Dưới góc độ tâm lý học hành vi, một cái chạm khi chưa được cho phép là sự xâm phạm trực tiếp vào không gian cá nhân, khiến người tiếp nhận cảm thấy bị tước đoạt quyền tự chủ và sự an toàn. Tôn trọng ranh giới cơ thể của người khác, bắt đầu từ việc xin phép, chính là nguyên tắc tối thiểu trong mọi mối quan hệ xã hội.
- Ghép đôi trước đám đông
Không dừng lại ở những tương tác cá nhân, áp lực tâm lý còn đến từ các trò đùa mang tính tập thể. Việc liên tục gán ghép tình cảm giữa hai cá nhân, gặng hỏi chuyện đời tư hay ép buộc họ tham gia các trò chơi mang tính chất thân mật trước mặt một tập thể là một hình thức áp lực tâm lý nặng nề.
Hành vi này đẩy người trong cuộc vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan đầy bế tắc, thậm chí có thể gây ra những hiểu lầm và rắc rối không đáng có nếu người trong cuộc đang trong một mối quan hệ cá nhân khác. Nếu họ lên tiếng phản ứng gay gắt để bảo vệ ranh giới cảm xúc của mình, đám đông thường có xu hướng phán xét họ là “phá bĩnh”, “làm quá” hay “thiếu hòa đồng”. Ngược lại, nếu chọn cách im lặng chịu đựng cho qua chuyện, sự đùa cợt sẽ càng có cơ hội leo thang. Khi việc ghép đôi đi kèm những lời nói gợi dục, bình luận về đời sống tình cảm hoặc ép buộc thể hiện hành vi thân mật, hành vi đó có thể vượt quá giới hạn của một trò đùa và trở thành quấy rối bằng lời nói, thậm chí là quấy rối tình dục.
(Còn tiếp)…
Bảo vệ bản thân khi ranh giới cá nhân bị vi phạm
Đừng để nỗi sợ bị phán xét khiến bạn thu mình lại, không ai phải chịu trách nhiệm cho hành vi cư xử thiếu tôn trọng hoặc xâm phạm ranh giới từ người khác. Việc kiên quyết bảo vệ không gian cá nhân là quyền cơ bản của bạn. Khi cảm thấy không an toàn hoặc bị quấy rối, bước đi dũng cảm nhất là tìm đến những người đáng tin cậy, các kênh hỗ trợ của nhà trường hoặc cơ quan thẩm quyền.
Ban chăm sóc người học (DSA) luôn sẵn sàng lắng nghe, đồng hành và cung cấp sự hỗ trợ khi bạn cần điểm tựa. Hãy email dsa@ueh.edu.vn hoặc đăng ký tư vấn tại https://dsa.ueh.edu.vn/hoat-dong-tu-van/. Tìm hiểu thêm thông tin về các hoạt động Phòng chống quấy rối tình dục tại https://dsa.ueh.edu.vn/chong-quay-roi-tinh-duc/
Tin: Ban Chăm sóc người học (DSA)
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Dân trí. (2022, May 09). Bình phẩm ngoại hình nữ giới: Ranh giới giữa khen ngợi và quấy rối tình dục. https://dantri.com.vn/nhip-song-tre/binh-pham-ngoai-hinh-nu-gioi-ranh-gioi-giua-khen-ngoi-va-quay-roi-tinh-duc-20220504140945031.htm
[2] Foundation for Media Alternatives. (2025, Aug 15). What to do if you’re filmed without consent. https://fma.rappler.com/posts/761/what-to-do-if-youre-filmed-without-consent/
[3] Rubin Law Corporation. (2024, Oct 25). Is hugging sexual harassment? https://www.stevenrubinlaw.com/is-hugging-sexual-harassment/
[4] SWGfL. (2026, Feb 13). Someone is filming me in public without my consent: What can I do? https://swgfl.org.uk/magazine/someone-is-filming-me-in-public-without-my-consent-what-can-i-do/
[5] The Philadelphia Inquirer. (2021, May 24). Consent, touch, hugging. https://www.inquirer.com/philly-tips/consent-touch-hugging-20210522.html
